"ჩვენი შეფასებით, მზარდ საინვესტიციო ინტერესს, როგორც წესი, მსგავსი გადაწყვეტილებით არ პასუხობენ. თუ პროექტი მართლაც რამდენიმე სანდო და ძლიერი პრეტენდენტის ინტერესს იწვევს, პრაქტიკაში, როგორც წესი, ტენდერი გაუმჯობესებული პირობებით ხელახლა ცხადდება და არა ის, რომ სახელმწიფო მთლიანად საკუთარ თავზე იღებს პროექტის დაფინანსებასა და განხორციელებას" — ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის პროექტთან დაკავშირებით ორგანიზაცია "სამოქალაქო იდეა" განცხადებას აქვეყნებს და აცხადებს, რომ მთავრობის მიერ კონცესიის მოდელზე უარის თქმა და ე.წ. "ლენდლორდის მოდელზე" გადასვლა პროექტის დაფინანსებას, რისკებსა და გამჭვირვალობასთან დაკავშირებით სერიოზულ კითხვებს აჩენს.

ორგანიზაციის განცხადება ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის, მარიამ ქვრივიშვილის, ბრიფინგს მოჰყვა, სადაც მინისტრმა განაცხადა, რომ მთავრობამ ანაკლიის პორტის მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული "ლენდლორდის მოდელით" განვითარების გადაწყვეტილება მიიღო. მისი თქმით, სახელმწიფო დარჩება ანაკლიის პორტის ძირითადი საზღვაო და საპორტო ინფრასტრუქტურის მესაკუთრედ, თავად უზრუნველყოფს მის განვითარებასა და მართვას, ხოლო ტერმინალების მოწყობისთვის საჭირო ინვესტიციებს საერთაშორისო ინვესტორები და კერძო ოპერატორები განახორციელებენ.


ქვრივიშვილის განცხადებით, ახალი მოდელი სახელმწიფოს შესაძლებლობას მისცემს, პორტი ერთდროულად რამდენიმე ქვეყანასა და კომპანიასთან პარტნიორობით განავითაროს. მინისტრმა აქვე აღნიშნა, რომ მთავრობა განსაკუთრებულად მიესალმება ანაკლიის პორტში ჩინეთიდან, ცენტრალური აზიის ქვეყნებიდან და აზერბაიჯანიდან განხორციელებულ ინვესტიციებს.

"სამოქალაქო იდეის" შეფასებით, მთავრობის არგუმენტი, თითქოს პროექტის მიმართ გაზრდილი საერთაშორისო ინტერესის გამო შეიცვალა განვითარების მოდელი, საფუძვლიან ანალიზს საჭიროებს.

"ჩვენი შეფასებით, მზარდ საინვესტიციო ინტერესს, როგორც წესი, მსგავსი გადაწყვეტილებით არ პასუხობენ. თუ პროექტი მართლაც რამდენიმე სანდო და ძლიერი პრეტენდენტის ინტერესს იწვევს, პრაქტიკაში, როგორც წესი, ტენდერი გაუმჯობესებული პირობებით ხელახლა ცხადდება და არა ის, რომ სახელმწიფო მთლიანად საკუთარ თავზე იღებს პროექტის დაფინანსებასა და განხორციელებას. 2024 წლის შეთანხმებით საქართველოში დაახლოებით 600 მილიონი აშშ დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია უნდა განხორციელებულიყო, თუმცა ამჟამად ეს ინვესტიცია აღარ არსებობს და მის ნაცვლად სახელმწიფოს დამატებით 200 მილიონი აშშ დოლარის მობილიზება მოუწევს," — აცხადებს ორგანიზაცია.

განცხადებაში ასევე აღნიშნულია, რომ მინისტრს დამატებითი დაფინანსების შესაძლო კრედიტორი არ დაუსახელებია, თუმცა ორგანიზაცია არ გამორიცხავს, რომ ერთ-ერთი წყარო, შესაძლოა, ჩინეთის სახელმწიფო პოლიტიკის ბანკები იყოს.

ორგანიზაციის შეფასებით, კონცესიის მოდელზე უარის თქმა ნიშნავს, რომ პროექტის ძირითადი რისკები კერძო ინვესტორებიდან სახელმწიფოზე გადადის, ხოლო პორტი კარგავს იმ გამოცდილებასა და ტვირთნაკადების უზრუნველყოფის შესაძლებლობას, რომელიც სტრატეგიულ ინვესტორს უნდა მოეტანა.

"ეს ნიშნავს, რომ რისკები ინვესტორებიდან გადასახადის გადამხდელებზე გადადის. თვითმშენებლობის მოდელში ნებისმიერი ხარჯის ზრდა და ნებისმიერი წლით დაგვიანება პირდაპირ სახელმწიფო ბიუჯეტზე აისახება. ამასთან, აღარ არსებობს მხარე, რომელიც საკუთარ თავზე აიღებს იმ ტვირთნაკადების უზრუნველყოფას, რომლებმაც ანაკლია კომერციულად მდგრადი უნდა გახადოს," — წერს Civic IDEA.

განცხადებაში ყურადღება ეთმობა გამჭვირვალობის საკითხსაც. ორგანიზაციის შეფასებით, ტენდერის გაუქმების შემდეგ სამშენებლო კონტრაქტების სახელმწიფო შესყიდვების გზით გაცემა ზრდის რისკს, რომ პროექტში ქვეკონტრაქტორების მეშვეობით კვლავ გამოჩნდნენ China Communications Construction Company (CCCC)-თან დაკავშირებული კომპანიები ან სხვა პოლიტიკურად პრივილეგირებული აქტორები.

"სამოქალაქო იდეა" ასევე აღნიშნავს, რომ ეს ანაკლიის პროექტის ბოლო ექვსი წლის განმავლობაში უკვე მესამე შეცვლილი ფორმატია, რაც, მათი შეფასებით, საერთაშორისო ინვესტორებს უგზავნის სიგნალს, რომ საქართველოში სტრატეგიულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში თამაშის წესები შესაძლოა გამარჯვებულის გამოვლენის შემდეგაც შეიცვალოს.

"ეს გადაწყვეტილება ნიშნავს, რომ პროექტი, რომელსაც მთავრობა პირდაპირი უცხოური ინვესტიციის წარმატებულ მაგალითად წარმოაჩენდა, საჯარო ხარჯად გარდაიქმნა იმ ფონზე, როდესაც საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობა ისედაც შეშფოთების საგანია. ჩვენი შეფასებით, ამ უკუსვლების მიღმა არა გაურკვევლობა, არამედ განზრახვა იკითხება — პროცესი იმდენად იწელება, რომ ანაკლია საბოლოოდ უბრალოდ არ შენდება", — ნათქვამია ორგანიზაციის განცხადებაში.

"სამოქალაქო იდეა" აცხადებს, რომ მომდევნო თვეების განმავლობაში დააკვირდება დამატებითი 200 მილიონი აშშ დოლარის დაფინანსების წყაროებს, სამშენებლო კონტრაქტების გაცემის პროცესს, ტერმინალების ოპერატორების შერჩევას და იმას, დაბრუნდებიან თუ არა პროექტში CCCC-თან დაკავშირებული კომპანიები.