ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის 8 ოქტომბრის ადამიანით ვაჭრობის შესახებ 2026 წლის ანგარიში გამოაქვეყნა, სადაც ნათქვამია, რომ საქართველოს მთავრობა სრულად აკმაყოფილებს ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) აღმოფხვრის მინიმალურ სტანდარტებს და იმ 33 ქვეყანას შორისაა, რომლებიც "პირველ კალათაში" არიან შეყვანილი.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ ამ ძალისხმევას შორის იყო მობილური ჯგუფებისა და აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის მიერ ტრეფიკინგის ნიშნების გამოსავლენად მაღალი რისკის შემცველი მეტი ობიექტის პროაქტიული შემოწმება და სექსუალური ექსპლუატაციის მიზნით ადამიანით ვაჭრობისთვის მსჯავრდებული პირების გამოვლენა — პირველად ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში. მთავრობამ გაზარდა მსხვერპლთა დახმარებისთვის გამოყოფილი დაფინანსება და გააფართოვა ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა თავშესაფარი, რათა მას ადამიანით ვაჭრობის მსხვერპლებიც მიეღო. გარდა ამისა, სასამართლომ პირველად დააკისრა მსჯავრდებულს მსხვერპლისთვის კომპენსაციის გადახდა. ადამიანით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის საბჭომ მიიღო 2025–2030 წლების სტრატეგია — "ქუჩაში მცხოვრები ან/და მომუშავე ბავშვების ძალადობისგან, მათ შორის ტრეფიკინგისგან, დაცვა".

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი საქართველოს პირველ კალათაში ტოვებს, თუმცა ანგარიშში დაფიქსირებულია რამდენიმე უარყოფითი ტენდენცია: მსხვერპლთა გამოვლენის შემცირება, სისხლისსამართლებრივი დევნის კლება, სამოქალაქო საზოგადოებასთან თანამშრომლობის პრობლემა და იძულებითი სუროგაციის წინააღმდეგ არასაკმარისი ღონისძიებები.

ანგარიშის ძირითადი მიგნებები:

• გამოძიებების რაოდენობა გაიზარდა, მაგრამ სისხლისსამართლებრივი დევნა შემცირდა.

2025 წელს პოლიციამ ტრეფიკინგის 15 საქმე გამოიძია, 2024 წელს კი — 9;

სავარაუდო ტრეფიკერების წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი დევნა 5 პირის მიმართ დაიწყო, წინა წელს კი ეს მაჩვენებელი 13 იყო;

ხუთწლიანი პაუზის შემდეგ სასამართლოებმა სექსუალური ექსპლუატაციის მიზნით ადამიანით ვაჭრობისთვის პირები პირველად გაასამართლეს.

მსჯავრდებულებს 6-დან 7 წლამდე და 3 თვემდე პატიმრობა შეეფარდათ.

• გამოვლენილი მსხვერპლების რაოდენობა შემცირდა.

2025 წელს მთავრობამ ადამიანით ვაჭრობის 6 მსხვერპლი გამოავლინა, 2024 წელს კი — 18. მათგან 2 სექსუალური ექსპლუატაციის, 4 კი შრომითი ექსპლუატაციის მსხვერპლი იყო.

ანგარიშის მიხედვით, მსხვერპლთა იდენტიფიცირების მექანიზმი სათანადოდ არ მუშაობდა. პრობლემებს შორის დასახელებულია წინა ხაზზე მომუშავე მოხელეების არასაკმარისი მომზადება და მტკიცებულებების მაღალი სტანდარტი, რომელიც მსხვერპლებს სპეციალურ ჯგუფთან მიმართვისგან აკავებდა.

• თავშესაფრების თანამშრომლებს სპეციალიზებული მომზადება აკლიათ.

მთავრობამ მსხვერპლთა დახმარებისთვის გამოყოფილი თანხა 2.6 მილიონი ლარიდან დაახლოებით 2.85 მილიონ ლარამდე გაზარდა. ასევე, ქუთაისში ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა თავშესაფარი გაფართოვდა, რათა ადამიანით ვაჭრობის მსხვერპლებიც მიეღო.

თუმცა, სახალხო დამცველის ანგარიშზე დაყრდნობით, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს თავშესაფრებისა და კრიზისული ცენტრების თანამშრომლებს ტრეფიკინგის მსხვერპლებთან მუშაობისთვის სპეციალიზებული მომზადება არ ჰქონდათ.

• პრობლემად რჩება სამოქალაქო საზოგადოებასთან თანამშრომლობა.

ანგარიშის თანახმად, მთავრობის არასაკმარისმა თანამშრომლობამ სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებთან ადამიანით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის ძალისხმევა შეაფერხა. ამასთან, საკანონმდებლო ცვლილებებით მოიხსნა მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, მსხვერპლთა დაცვისას სახელმწიფო უწყებებს არასამთავრობო ორგანიზაციებთან კოორდინაცია უნდა გაევლოთ.

• სუროგაციის საკითხი.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი აღნიშნავს, რომ მთავრობას არ გადაუდგამს სათანადო ნაბიჯები იძულებითი სუროგაციის პრობლემის მოსაგვარებლად, მათ შორის, არ გამოუვლენია შესაბამისი მსხვერპლები და არ გაუტარებია მათი დაცვის ღონისძიებები.

საფრთხეები:

ანგარიშის მიხედვით, საქართველოს მოქალაქეებს ქვეყნის შიგნითაც და საზღვარგარეთაც სხვადასხვა ფორმის ექსპლუატაციის საფრთხე ემუქრებათ:

ქართველი ქალებისა და გოგოების სექსუალური ექსპლუატაცია საქართველოში და საზღვარგარეთ, მათ შორის კვიპროსში, ეგვიპტეში, თურქეთსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში;

ქართველი ქალებისა და კაცების იძულებითი შრომა საქართველოში და უცხოეთში;

ბავშვების იძულებითი მათხოვრობა და სხვა უკანონო საქმიანობაში ჩართვა;

ადამიანით ვაჭრობის მსხვერპლთა გადაბირება ინტერნეტითა და ყალბი ვაკანსიებით;

ქართველების იძულებითი შრომა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში მოქმედ ონლაინთაღლითურ ოპერაციებში;

ქუჩაში მცხოვრები ან მომუშავე ბავშვებისა და უკრაინიდან ომს გამოქცეული ლტოლვილების მოწყვლადობა ტრეფიკინგის მიმართ.

ანგარიში ასევე აღნიშნავს, რომ რუსეთის მიერ ოკუპირებულ აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში ტრეფიკინგის მასშტაბებისა და მასთან ბრძოლის შესახებ სანდო ინფორმაცია ხელმისაწვდომი არ იყო. ამასთან, აფხაზეთში მომუშავე ჩრდილოეთ კორეის მოქალაქეები შესაძლოა იძულებითი შრომის პირობებში იმყოფებოდნენ.