სოციალური სამართლიანობის ცენტრი (SJC) აზერბაიჯანელი ჟურნალისტისა და პროევროპული აქციების აქტიური მონაწილის აფგან სადიგოვის საქმეზე განცხადებას აქვეყნებს, სადაც ნათქვამია, რომ "5 აპრილს აფგან სადიგოვის დაჩქარებული და იძულებითი გაძევების გარემოებები საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებებს შორის მაღალი დონის კოორდინაციაზე მიუთითებს, რაც კრიტიკული ჟურნალისტისა და რედაქტორის მიმართ შესაძლო რეპრესიული პრაქტიკის კონტექსტში განსაკუთრებულად შემაშფოთებელია".

"როგორც საზოგადოებისთვის ცნობილია, 5 აპრილს, გამთენიისას, აფგან სადიგოვი აზერბაიჯანში დაჩქარებულად, ქვეყნიდან ნებაყოფლობით გასვლის შესაძლებლობის მინიჭების გარეშე გააძევეს. ამ გადაწყვეტილებით საქართველოს ხელისუფლებამ ღიად დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება დროებითი ღონისძიების გამოყენების შესახებ, რომელიც საქართველოს აფგან სადიგოვის აზერბაიჯანში გადაყვანას უკრძალავდა. აღნიშნულ საკითხზე სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს ინფორმაცია დაუყოვნებლივ მიაწოდა.

2026 წლის 10 აპრილს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსგან მივიღეთ მითითება, რომლითაც მან ორივე მხარეს — განმცხადებელსაც და საქართველოსა და აზერბაიჯანის მთავრობებს დამატებითი მოსაზრებების წარდგენა დაგვავალა. კერძოდ, ევროპულმა სასამართლომ მხარეებს შემდეგი დამატებითი კითხვა დაგვისვა: დროებითი ღონისძიების არსებობის მიუხედავად, განმცხადებლის აზერბაიჯანში გადაყვანა იყო თუ არა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 34-ე მუხლის დარღვევა.

მხარეებისთვის დასმული ეს კითხვა განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, რადგან იგი პირდაპირ უკავშირდება სახელმწიფოს ვალდებულებას, არ შეაფერხოს ინდივიდის უფლება, მიმართოს სასამართლოს. კერძოდ, ამ პროცესში სასამართლო შეაფასებს, ხომ არ შეუშალა ხელი აფგან სადიგოვის აზერბაიჯანში გაძევებით საქართველოს ხელისუფლების ქმედებამ განმცხადებელს ეფექტურად ესარგებლა კონვენციის 34-ე მუხლით გარანტირებული ინდივიდუალური საჩივრის უფლებით.

სასამართლომ ასევე გვაცნობა, რომ ორივე მხარის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, 2026 წლის 9 აპრილის გადაწყვეტილებით დროებითი ღონისძიების ზომა მოხსნა. ცხადია, რომ იმ ფონზე, როდესაც აფგან სადიგოვი საქართველოს ხელისუფლებამ უკვე გადასცა აზერბაიჯანს, ამგვარი გადაწყვეტილების შენარჩუნების წინაპირობა ფაქტობრივად აღარც არსებობდა.

ამასთან ევროპულმა სასამართლომ გამოგვიგზავნა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს 2026 წლის 3 აპრილის წერილი, რომელშიც საქართველოს მთავრობამ ევროპულ სასამართლოს აზერბაიჯანის გადაწყვეტილების შესახებ აცნობა, რომლის მიხედვითაც აფგან სადიგოვის მიმართ აზერბაიჯანში მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმე შეწყდა და ექსტრადიციის მოთხოვნაც უკან გაიწვიეს. მთავრობამ სასამართლოს ასევე წარუდგინა ამის საფუძველზე გამოცემული იუსტიციის მინისტრის ბრძანება აფგან სადიგოვის წინააღმდეგ საექსტრადიციო პროცედურების შეწყვეტის თაობაზე. ვინაიდან საექსტრადიციო პროცედურები შეწყდა, მთავრობა აღნიშნავდა, რომ განმცხადებელს აღარ ემუქრებოდა აზერბაიჯანში გადაყვანის რისკი. ასეთ გარემოებებში კი, მათი მოსაზრებით, არც კონვენციის მე-3, მე-6 მე-8 მუხლის დარღვევებს გააჩნია საკმარისი ფაქტობრივი საფუძველი.

საგულისხმოა, რომ ამ წერილის გაგზავნიდან 2 დღეზე ნაკლებ დროში აფგან სადიგოვი საქართელოდან აზერბაიჯანში გააძევეს, ისე, რომ მთავრობა სტრასბურგის სასამართლოდან პასუხს არც კი დაელოდა, რითაც ჩვენი შეფასებით, მან დემონსტრაციულად დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ევროპული კონვენცია.

აღსანიშნავია, რომ აფგან სადიგოვის საქმეზე სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა ძირითადი საჩივარი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში 2025 წლის მარტში გააგზავნა, აზერბაიჯანისა და საქართველოს წინააღმდეგ. აღნიშნული საქმეზე, აფგან სადიგოვის გაძევების დროისთვის მხარეებს უკვე წარდგენილი ჰქონდათ მოსაზრებები და პასუხები სასამართლოს კითხვებზე. თუმცა, 5 აპრილის მოვლენების შემდეგ ევროპულმა სასამართლომ მხარეებს გაძევების პროცედურასთან და ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან მის შესაბამისობასთან დაკავშირებითაც დაუსვა ძირეული კითხვა. ეს ნიშნავს, რომ საქართველოდან აზერბაიჯანში აფგან სადიგოვის გაძევებასთან დაკავშირებით ევროპული სასამართლო უკვე თავის ძირითად გადაწყვეტილებაში იმსჯელებს და საქართველოს მთავრობის მხრიდან დროებითი ღონისძიების გამოყენების შესახებ ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და ევროპული კონვენციის შესრულების საკითხს სამართლებრივად შეაფასებს.

უნდა ითქვას, რომ 5 აპრილს აფგან სადიგოვის დაჩქარებული და იძულებითი გაძევების გარემოებები მიუთითებს საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებებს შორის მაღალი დონის კოორდინაციაზე, რაც კრიტიკული ჟურნალისტისა და რედაქტორის მიმართ შესაძლო რეპრესიული პრაქტიკის კონტექსტში განსაკუთრებულად შემაშფოთებელია. ეს შემთხვევა კიდევ ერთი მძიმე მაგალითია ტრანსნაციონალური რეპრესიის პრაქტიკისა, რომელიც მიზანმიმართულად ზღუდავს აქტივისტებისა და ჟურნალისტების უსაფრთხოებასა და დაცვას. ამავდროულად, საქმე ნათლად აჩვენებს სერიოზულ ეჭვებს, რომ ხელისუფლების მოქმედებები მიმართული იყო საერთაშორისო ვალდებულებების ფორმალური გვერდის ავლით თავიდან არიდებისკენ, მათ შორის იმ ფუნდამენტური პრინციპების უგულებელყოფით, რომლებიც კრძალავს პირის დაბრუნებას დევნისა და არასათანადო მოპყრობის რეალური რისკის პირობებში და უზრუნველყოფს ეფექტიან სამართლებრივ დაცვასა და სასამართლოს გადაწყვეტილებების სავალდებულო შესრულებას.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრი აგრძელებს აფგან სადიგოვის ინტერესებს დაცვას ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში. ის ასევე გამოიყენებს სხვა უფლებადაცვით მექანიზმებს დევნილი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის უფლებების დასაცავად", — ნათქვამია სოციალური სამართლიანობის ცენტრის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

შეგახსენებთ, აფგან სადიგოვი 5 აპრილს დააკავეს. დილის 4 საათზე კი მოსამართლე თორნიკე ქოჩქიანმა მისი სამშობლოში გაძევების გადაწყვეტილება მიიღო.

სადიგოვის დაკავებას საფუძვლად დაედო 1-ელ აპრილს სოციალურ ქსელში აზერბაიჯანულ ენაზე გამოქვეყნებული ფეისბუკპოსტი, რომელშიც ეწერა:

"იქ, სადაც დიქტატურაა, პოლიციელები მზად არიან ხელფასისა და "პაგონების" სანაცვლოდ ყველაფერი გაყიდონ და ფეხქვეშ გათელონ და ამას სიამოვნებით, მთელი გულით და სიამაყით აკეთებენ."