კანის წლევანდელ კინოფესტივალზე ირანელმა რეჟისორმა ჯაფარ პანაჰიმ მთავარი ჯილდო, ოქროს პალმის რტო, დაიმსახურა. თრილერის ჟანრის ფილმი, It Was Just an Accident ("ეს მხოლოდ შემთხვევა იყო"), პანაჰის თავსგადახდენილ რეალურ ამბებს ეყრდნობა. რეჟისორი, რომელიც ირანის ხელისუფლებისადმი კრიტიკულადაა განწყობილი, საკუთარ სამშობლოში დაპატიმრებული იყო და ფილმების გადაღება აკრძალული ჰქონდა.

მას შემდეგ, რაც პანაჰიმ კანის კინოფესტივალზე ჯილდო მიიღო, საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ნოელ ბარომ თქვა, რომ ეს გამარჯვება "ირანის მჩაგვრელი რეჟიმისადმი წინააღმდეგობას გამოხატავდა". ბაროს ამ განცხადებამ ორი ქვეყნის დიპლომატიურ ურთიერთობაზეც მოახდინა გავლენა, რადგან ირანში საფრანგეთის ელჩი დაიბარეს, ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრმა მოჰამად ტანჰაიმ კი თავისი კოლეგა "შეურაცხმყოფელი კომენტარისა და უსაფუძვლო ბრალდებების" გაკეთებაში დაადანაშაულა.

საფრანგეთის ელჩთან შეხვედრისას, ტანჰაიმ აღნიშნა, რომ ბაროს განცხადება ქვეყნის საშინაო საქმეებში "აშკარა ჩარევა" იყო. ირანელი პოლიტიკოსი ამატებს, რომ ეს კომენტარი "უპასუხისმგებლო და პროვოკაციულია", საფრანგეთს კი ირანზე განცხადების გაკეთების "მორალური უფლება საერთოდ არ აქვს", რადგან "ღაზაში პალესტინელებს მხარს არ უჭერს". ტანჰაიმ საფრანგეთის მთავრობისგან ოფიციალური ახსნა-განმარტებაც მოითხოვა, ელჩმა კი აღნიშნა, რომ დანაბარებს პარიზს გადასცემს.

რაც შეეხება ჯაფარ პანაჰის, იგი ირანის ხელისუფლების კრიტიკის გამო, არაერთხელ აღმოჩენილა საპატიმროში. ბოლოს მას ექვსწლიანი პატიმრობა მიესაჯა, მაგრამ შვიდი თვის შემდეგ, 2023 წლის თებერვალში გათავისუფლდა. მანამდე, 2010 წელს, მას ასევე მისჯილი ჰქონდა ექვსწლიანი პატიმრობა ანტისამთავრობო აქციების მხარდაჭერისა და "სისტემის საწინააღმდეგო პროპაგანდის" ბრალდებებით.

თავისუფლების აღკვეთასთან ერთად, რეჟისორს 20 წლით აეკრძალა ფილმების გადაღება და ქვეყნიდან გასვლაც შეეზღუდა. აკრძალვების მიუხედავად, ოქროს პალმის რტოს მფლობელი ფილმი მან ირანში მალულად გადაიღო. კანის კინოფესტივალზე წარმოთქმულ სიტყვაში, პანაჰიმ ირანელებს "გაერთიანებისკენაც" მოუწოდა.

"ვერავინ უნდა ბედავდეს, გვითხრას, როგორ ჩავიცვათ, როგორ მოვიქცეთ ან არ მოვიქცეთ", — აღნიშნა რეჟისორმა და თქვა, რომ თეირანში დაბრუნებას აპირებს, — "როგორც კი ჩემს საქმეს აქ დავასრულებ, ირანში დავბრუნდები და საკუთარ თავს ვკითხავ, შემდეგი რა ფილმი გადავიღო".

ხელოვანები, რომლებიც თავიანთი შემოქმედებით ან აქტივიზმით ირანის ხელისუფლებას, დადგენილ რელიგიურ თუ კულტურულ ნორმებს ეწინააღმდეგებიან, ქვეყანაში გამუდმებით იდევნებიან და ხდებიან ცენზურის მსხვერპლნი. პატიმრობასთან ერთად, რეჟიმის მოწინააღმდეგეებთან გასასწორებლად ირანში სასჯელის უმაღლესი ზომაც გამოიყენება; ცნობილ ირანელ მუსიკოს ამირ ტატალუს რამდენიმე თვის წინ სიკვდილი მიუსაჯეს.

ასევე იხილეთ: