1959 წელს რუსეთში, ურალის მთებში მომხდარი ტრაგიკული შემთხვევა, როცა ცხრა მოთხილამურე საეჭვო გარემოებაში დაიღუპა, ბოლო 62 წლის განმავლობაში დაუსრულებელი განხილვების საფუძველი გახდა. შეთქმულების თეორიების მოყვარულებთან ერთად, ცხადია, ამ ამბით სხვადასხვა დარგის სპეციალისტებიც დაინტერესებულნი იყვნენ და როგორც National Geographic წერს, სულ ახლახან ინჟინრებმა დისნეის ოსკაროსანი ანიმაცია Frozen (გაყინული) გამოიყენეს, რათა დიდი ხნის თეორია — მოთხილამურეების დაღუპვა ჩამოწოლილი ზვავის მიზეზით — დაემტკიცებინათ.

მიუხედავად იმისა, რომ ცხრა ადამიანის დაღუპვის მიზეზად ჯერ კიდევ თავდაპირველი გამოძიებისას, 1959 წელს ოფიციალურად დასახელდა ზვავი, დღემდე უამრავ ადამიანს ეს არასანდო ვერსიად მიაჩნია: მოთხილამურეებს ისეთი დაზიანებები აღენიშნებოდათ (დაკარგული ენა ან თვალი), რისი ახსნაც ისეთი სტიქიური უბედურებით, როგორიცაა ზვავი, რთულია.

ამის მიუხედავად, ამ თეორიას კიდევ ერთი სერიოზული მხარდამჭერი ჰყავს, თანაც ამჯერად მეცნიერული მტკიცებულებებით: შვეიცარიის ტექნიკური ინსტიტუტის ხელმძღვანელმა, იოჰან გომმა დიატლოვის ჯგუფის ინციდენტის ახსნა თანამედროვე ტექნოლოგიების საშულებით ზვავის წარმოქმნის სიმულაციის ლაბორატორიაში სცადა. თანაც მან ამისთვის არც მეტი, არც ნაკლები, მულტფილმი გაყინული გამოიყენა. იოჰან გომი აღფრთოვანებული იყო იმ ფაქტით, თუ როგორ არის ამ ანიმაციაში თოვლის სტრუქტურა ნაჩვენები და მის შემქმნელებს დაუკავშირდა, რათა მისთვის ანიმაციის კოდი გაეზიარებინათ.

"გომი ჰოლივუდში ჩავიდა და იმ სპეციალისტებს შეხვდა, ვინც ანიმაციაში თოვლის ეფექტების შექმნაზე იმუშავა. ამ კოდით მან ზვავის სიმულაციის მოდელები შექმნა, ოღონდ გაცილებით უფრო ნაკლებად მხიარული მიზეზით, ვიდრე ეს დისნეის მულტფილმშია გამოყენებული: მას უნდა გაეგო, თუ როგორ შეიძლება ემოქმედა ზვავს ადამიანების სხეულზე", — ვკითხულობთ სტატიაში.

ამ ექსპერიმენტის საშუალებით კიდევ ერთხელ დაუჭირეს მხარი თეორიას, რომლის მიხედვითაც, 1959 წლის ზამთარში, უღელტეხილზე, რომელიც ახლა იგორ დიატლოვის სახელს ატარებს, ცხრა მოთხილამურე მოულოდნელად ჩამოწოლილი ზვავის გამო დაიღუპა: სიმულაციამ აჩვენა, რომ თოვლს შეეძლო ადამიანებისთვის ის მოტეხილობები მიეყენებინა, რაც ადგილზე ნაპოვნ გვამებს აღმოაჩნდა. დეტალური ანგარიშის ხილვა ამ ბმულზე შეგიძლიათ.

აღსანიშნავია, რომ 2020 წელს რუსეთის პროკურატურამ ხელახლა გახსნილი ამ საქმის ოფიციალურ დასკვნაშიც ზვავი დაადგინა ტრაგედიის მიზეზად. მიუხედავად ამისა, ალბათ, ამის შემდეგ კიდევ არ შეწყდება განხილვები ისეთ თეორიებზე, როგორებიცაა უცხოპლანეტელები, რადიაცია, შეტაკება ადგილობრივებთან, საბჭოთა ექსპერიმენტები და სხვა. რასაც, ალბათ, ლოგიკური მიზეზებიც აქვს, რადგან დღემდე კიდევ ბევრი გაუცემელი კითხვაა დარჩენილი: მაგალითად, რატომ აღენიშნებოდათ დაღუპულებს რადიაციის კვალი ან როგორ დაკარგა ერთ-ერთმა მათგანმა ენა.