პარასკევს, ჩინეთის პრეზიდენტმა, სი ძინპინმა ქვეყნებს ხელოვნური ინტელექტის სფეროში თანამშრომლობისკენ მოუწოდა, რათა ამ ტექნოლოგიაზე დომინანტობა არც ერთმა ქვეყანამ არ მოიპოვოს. ეს აშშ-ისკენ მიმართულ აშკარა კრიტიკას წარმოადგენდა. სი ძინპინი სიტყვით შანხაიში გამართულ დიდ ტექნოლოგიურ კონფერენციაზე გამოვიდა, სადაც ჩინეთმა უახლესი ტექნოლოგიები წარადგინა, რომლებიც აშშ-ის მიღწევებს კონკურენციას უწევს. მაშინ, როცა ჩინური AI მოდელები თავს გლობალურად იმკვიდრებს, პეკინი, როგორც ჩანს, საკუთარ თავს ახალი გლობალური AI წესრიგის ლიდერად წარმოაჩენს და აშშ-ის გავლენას ამ სწრაფად განვითარებადი ტექნოლოგიის შექმნასა და რეგულირებაში ეჭვქვეშ აყენებს.

ამ სტრატეგიის ცენტრში 29 ქვეყნის ახალი კოალიციაა, რომლის შექმნის შესახებაც ჩინეთმა ხუთშაბათს განაცხადა; მას ხელოვნური ინტელექტის თანამშრომლობის მსოფლიო ორგანიზაცია (WAICO) ეწოდება. ეს განცხადება მაღალი დონის ღონისძიებაზე გაკეთდა, რომელსაც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივანი, ანტონიო გუტერეშიც ესწრებოდა.

აი, რა ვიცით ამ დროისთვის:

რა თქვა სი ძინპინმა?

შანხაიში, მსოფლიო ხელოვნური ინტელექტის კონფერენციაზე სიტყვით გამოსვლისას, სი ძინპინმა ქვეყნებს მოუწოდა, გამოიყენონ ღია კოდის (open-source) AI-ის მიერ მოცემული "ისტორიული შესაძლებლობა".

მისი თქმით, ჩინეთმა განვითარებადი ქვეყნებისთვის AI შესაძლებლობებზე თანაბარი წვდომის უზრუნველყოფაში წვლილი შეიტანა, რათა "ახალი ისტორიული უსამართლობების" წარმოშობა თავიდან აიცილოს. მან ასევე აფრიკის, ლათინური ამერიკისა და აზიის ქვეყნებთან თანამშრომლობის გაგრძელების შესახებ პეკინის გეგმები დააანონსა.

"AI-ის განვითარება ერთი ქვეყნის სოლო შესრულება არ უნდა იყოს, არამედ საერთაშორისო თანამშრომლობის სიმფონია", — განაცხადა სი ძინპინმა.

"AI-ის სფეროში ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციის გადაჭარბებულ გამოყენებას ან ერთი ქვეყნის უსაფრთხოების სხვებზე წინ დაყენებას, ჩვენ ერთობლივად უნდა შევეწინააღმდეგოთ", — თქვა მან.

მან ასევე AI-ის მიმართ "ადამიანზე ორიენტირებული" მიდგომის აუცილებლობას გაუსვა ხაზი, რაც უზრუნველყოფს, რომ ისეთი დამცავი მექანიზმების გამოყენებით, როგორიცაა რეგულაციები, ტექნოლოგიური მონიტორინგი, ადრეული გაფრთხილებისა და საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების სისტემები, "AI ყოველთვის ადამიანის კონტროლქვეშ დარჩეს".

რა არის WAICO?

ეს მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია ოფიციალურად 16 ივლისს ჩამოყალიბდა, თუმცა პეკინი გლობალური AI ალიანსის იდეას პოპულარიზაციას გასული წლიდან უწევს.

მისი გაცხადებული მიზნები საერთაშორისო თანამშრომლობის ხელშეწყობა და ქვეყნებს შორის ისეთი AI რეგულაციების შემუშავებაა, რომლებიც ადამიანებისთვის ტექნოლოგიის სარგებლიანობასა და უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს.

WAICO-ს, რომლის სათაო ოფისიც შანხაიში მდებარეობს, 29 დამფუძნებელ წევრს შორის არის გლობალური სამხრეთის რამდენიმე წამყვანი ქვეყანა, მათ შორის ინდონეზია, ბრაზილია, მალაიზია, სამხრეთ აფრიკა, სენეგალი, რუსეთი და პაკისტანი.

ანალიტიკოსების ვარაუდით, პეკინი ალიანსს, სავარაუდოდ, იმის განსასაზღვრად გამოიყენებს, როგორ შემუშავდება AI პოლიტიკა გაეროში.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

AI ჩინეთის ინდუსტრიული პოლიტიკის მნიშვნელოვანი საყრდენია. პეკინმა უზარმაზარი ინვესტიცია ჩადო თვითკმარი შიდა ეკოსისტემის მშენებლობაში — ჩიპების წარმოებიდან დაწყებული სამომხმარებლო გამოყენებით დასრულებული.

ამან აშშ-სთან "ჩიპების ომი" გამოიწვია, რადგან ორივე მხარე ეჯიბრება ერთმანეთს ისეთი ჩიპებზე დაფუძნებული ტექნოლოგიების წარმოების კონტროლისთვის, როგორიცაა თანამედროვე სამხედრო იარაღი და AI-ზე მომუშავე სისტემები.

მიუხედავად იმისა, რომ პეკინი აშშ-ს ყველაზე მოწინავე ნახევარგამტარებზე წვდომით ჩამორჩება, მას ამჟამად AI მოდელების გაწვრთნისა და მუშაობისთვის საჭირო უზარმაზარი მონაცემთა ცენტრების ენერგიით უზრუნველყოფაში უპირატესობა აქვს. ჩინეთი ასევე დომინირებს ჩიპების შესაქმნელად საჭირო იშვიათი მინერალების წარმოებაში. იაფი ელექტროენერგიის უხვი მარაგი ჩინეთს უპირატესობას აძლევს, AI-ის კოლოსალური ენერგეტიკული მოთხოვნები დააკმაყოფილოს. პეკინი უკვე იმაზე ორჯერ მეტ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს, ვიდრე აშშ, და მოსალოდნელია, რომ ქვეყნის ენერგოქსელში სახელმწიფოს მიერ მართული აგრესიული ინვესტიციების ფონზე ეს უპირატესობა კიდევ უფრო გაიზრდება.

• მსოფლიოში პირველი ქარის ენერგიაზე მომუშავე წყალქვეშა მონაცემთა ცენტრი ამოქმედდა

ამჟამად ჩინეთი აშშ-ის მხრიდან ტექნოლოგიების იმპორტის შეზღუდვების წინაშე დგას, რასაც ვაშინგტონი ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესებით ხსნის. პეკინი კი აშშ-ის ქმედებებს აღიქვამს, როგორც AI-ის მიმართულებით მისი ძალისხმევის შეფერხების მცდელობას. მაისში აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტმა კრიტიკული მნიშვნელობის ნახევარგამტარების მიწოდებაზე შეზღუდვები დაადასტურა ჩინური კომპანიების იმ შვილობილი კომპანიებისთვის, რომელთა სათაო ოფისი ან მშობელი კომპანია ჩინეთში მდებარეობს. საპასუხოდ, პეკინმა ამერიკული ფირმებისთვის ორმაგი დანიშნულების ტექნოლოგიებისა და კრიტიკული მინერალების ექსპორტი აკრძალა.

ქვეყნებს AI-ის რეგულირების მორგება მის სწრაფ ზრდასთან ჯერჯერობით უჭირთ. AI-ის გამოყენებასთან დაკავშირებული შეშფოთება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა სამხედრო მოქმედებები, მართვისა და კონტროლის ირგვლივ ყველაზე მწვავე დებატებს იწვევს. ჩინეთის ლიდერობა AI კონფერენციასა და WAICO-ს ალიანსში პეკინს ახლა გავლენიან პოზიციას ანიჭებს AI პოლიტიკის ფორმირების კუთხითაც.

• ჩინეთში კომერციული ტვინი-კომპიუტერის ინტერფეისის მსოფლიოში პირველი იმპლანტაცია ჩატარდა

რა როლი აქვს WAICO-ს?

ჩინეთის პრემიერ-მინისტრმა, ლი ციანმა WAICO-ს გეგმები პირველად 2025 წლის ივლისში წარადგინა. ანალიტიკოსები მაშინ ვარაუდობდნენ, რომ პეკინი ჩინური AI ინფრასტრუქტურის ექსპორტიდან გლობალური AI პოლიტიკისა და ინსტიტუტების შექმნაზე გადადიოდა, რათა ჩინეთის ინტერესები მსოფლიო არენაზე აშშ-ზე ადრე ასახულიყო.

ბევრი მიუთითებს, მაგალითად, დიდი ხნის განმავლობაში, როგორ ერიდებოდა ჩინეთი ინტერნეტს, მისი ამერიკული წარმოშობისა და დეცენტრალიზებული მოდელების გამო, და შესაბამისად მისგან შიდა სივრცის იზოლირებას აქტიურად ცდილობდა.

AI-ის მოსალოდნელ გლობალურ დანერგვამდე მოქმედება ჩინეთს ამ ტენდენციის შემოტრიალებაში დაეხმარება, ამბობენ ანალიტიკოსები, განსაკუთრებით საშუალო ძალაუფლებისა და დაბალი შემოსავლის მქონე მოკავშირეების მხარდაჭერით, რომელთა რაოდენობასაც გაეროში დიდი წონა ექნება.

"იმ ფონზე, როდესაც ვაშინგტონი სწრაფად ტოვებს გლობალური კიბერ და AI ნორმების დადგენის პროცესებს და უფრო ამცირებს კიბერ დიპლომატიის ფინანსურ მხარდაჭერას, პეკინი მოწადინებულია, აჩვენოს თავისი გლობალური ლიდერობა", — დაწერა მართვის საკითხების ექსპერტმა, არინდრაჯიტ ბასუმ აშშ-ის ანალიტიკური ცენტრის, კარნეგის საერთაშორისო მშვიდობის ფონდისთვის მომზადებულ ანალიზში.

"ამგვარად, მას იმედი აქვს, რომ გლობალური სამხრეთისგან ტექნოლოგიების მართვის საკუთარი, სახელმწიფოზე ორიენტირებული ხედვის მხარდაჭერას მოიპოვებს," — დასძინა მან.