ნათან ფილდერი კანადელი კომიკოსია, რომელიც აბსურდული და უხერხული სოციალური ექსპერიმენტების ჩატარებით გახდა ცნობილი. ერთხელ მან ყალბი ჭირისუფლების მომსახურება შექმნა, რათა დამკრძალავი ბიუროების ბიზნესს დახმარებოდა. გაჭირვებულ ყავის მაღაზიებს გაყიდვების გაზრდაში დაეხმარა, მათ სახელი გადაარქვა და Dumb Starbucks დაარქვა.

ახლა კი სურს, ეს დამოკიდებულება სერიოზული საკითხებისკენ — ავიაკატასტროფებისკენ მიმართოს.

HBO-ს უჩვეულო სერიალში The Rehearsal, რომლის ბოლო სეზონი იკვლევდა პილოტებსა და თანაშემწეებს შორის კომუნიკაციის პრობლემას, ფილდერმა დიდ ძალისხმევა დახარჯა — მათ შორის, პილოტის ლიცენზიის მოიპოვა და ბოინგ 737-ით მგზავრობა გადაიღო — რათა საავიაციო ინდუსტრიისა და კონგრესის ყურადღება მიიპყროს.

"მინდა გასაგებად ავხსნა, რომ ნამდვილად შევძლებ ჩვენი კვლევისა და შედეგების წარდგენას ავიაციის ქვეკომიტეტისთვის, თუკი ამის საშუალებას მომცემენ" — ამბობს ის.

სერიალში ფილდერი ცდილობს, რეალისტური სცენების რეპეტიციის მეშვეობით ადამიანები ნებისმიერი რთული სიტუაციისთვის მოამზადოს. ამ სეზონში აქცენტი კეთდება კონტროლირებად სიტუაციაში მოხვედრასა და ქცევაზე დაკვირვებაზე. სცენები შესაძლოა იყოს მოსალოდნელი (მაგ: ფრენა, რომელიც კატასტროფის სიმულაციას ქმნის) ან აბსურდული (მაგ: მუსიკალური კონკურსი, სადაც პილოტები ჟიურის წევრები არიან და მომღერლებისთვის გულწრფელი უკუკავშირის მიცემაში ვარჯიშობენ).

ფილდერი ეყრდნობა ათწლეულების განმავლობაში მომხდარი ავიაკატასტროფების აუდიოჩანაწერებს და ფიქრობს, რომ ბევრ ტრაგედიას ხელი შეუწყო იმან, რომ პილოტები თანაშემწეებს არ უსმენდნენ, როცა ისინი შუა ფრენისას საფრთხეზე მიუთითებდნენ, ან თანაშემწეებს უბრალოდ ეშინოდათ ხმის ამოღება კაპიტანთან.

სწორედ ამიტომ ქმნის ის სერიალში სცენებს, სადაც პილოტები მონაწილეობენ უცნაურ სიტუაციებში — მაგალითად, იმართება მუსიკალური კონკურსი, სადაც ისინი ჟიურის როლში არიან. მიუხედავად უცნაურობისა, მთავარი იდეაა: როგორ იგრძნოს რიგით მეორე პილოტმა, რომ შეუძლია აზრის გამოთქმა და როგორ ისწავლოს მთავარმა პილოტმა მოსმენა.

ფილდერს სურს საავიაციო კომუნიკაციის პრობლემა კონგრესამდე მიიტანოს, ერთ ეპიზოდში ის მსახიობებს ათამაშებს კონგრესმენების როლს, რათა ფილდერის იდეები "ოფიციალურად" წარადგინოს. ერთ-ერთი მსახიობი ტენესის შტატის რესპუბლიკელი წარმომადგენლის, ტიმ ბურჩეტის როლს თამაშობს, რომელიც თეთრი სახლის საავიაციო ქვეკომიტეტის წევრია და საჰაერო უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს.

ჯერჯერობით, შეერთებული შტატების კანონმდებლებმა უფრო გაოცება გამოხატეს, ვიდრე აღშფოთება.

"ეს კაცი არ საუბრობს ჩემი აქცენტით, ნამდვილად არ ატარებს Carhartt-ის პიჯაკს, ამიტომ ვფიქრობ, დიდად არ მგავს" — თქვა ბურჩეტმა მისი პერსონაჟის ნახვის შემდეგ და დაამატა, რომ მხოლოდ მეთიუ მაკკონაჰის შეუძლია მისი როლის "თავისუფლად" შესრულება.

რაც შეეხება ფილდერის თეორიას, ბურჩეტმა განაცხადა, რომ საავიაციო აღჭურვილობის მოძველება უფრო მნიშვნელოვანი პრობლემაა, ვიდრე გუნდური მუშაობა კაბინაში.

ავიაციის ერთ-ერთი ექსპერტი, ვეტერანი მფრინავი ჯონ გოგლია, რომელსაც მრავალი ავიაკატასტროფის გამოძიებაში მიუღია მონაწილეობა, მთელი სეზონის განმავლობაში თავის ექსპერტიზას გვთავაზობს. გოგლიას, ისევე როგორც ფილდერს, სჯერა, რომ სხვადასხვა როლური თამაშები ნამდვილად დაეხმარება პილოტებსა და თანაშემწეებს, ადვილად გადალახონ დაბნეულობა, ეგო და კრიტიკის მიუღებლობა, რაც შესაძლოა იყოს ყველაზე მნიშვნელოვან მომენტებში კომუნიკაციის შემაფრხებელი.

"ჩემი აზრით, ამ შოუს მიზანი არის ის, რომ დაძრას დისკუსია კომედიის მეშვეობით" — ამბობს გოგლია — "ჩემი იმეილი აფეთქდა, მათ შორის საავიაციო ინდუსტრიაში გავლენიანი ადამიანების მიერ, რომლებიც ახლა უყურებენ შოუს. შოუ სწორ აუდიტორიაში მოხვდა და დაწყებიდანვე სწორედ ამის იმედი მქონდა".

სხვები ფილდერის თეზისს უმნიშვნელოდ მიიჩნევენ.

პილოტთა ასოციაციამ (The Air Line Pilots Association) მკაცრად გააკრიტიკა სერიალი. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ეკიპაჟის კომუნიკაციის უნარები "ეფუძნება ათწლეულების კვლევას, წვრთნას და რეალურ სამყაროში მიღებულ გამოცდილებას — არა ტელე-შოუს ფიქციურ ან კომიკურ რუტინას".

ფედერალურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ (The Federal Aviation Administration) უარყო ფილდერის მიგნებები. განცხადებაში ნათქვამია, რომ ეკიპაჟის თითოეული წევრი სრულ წვრთნას გადის ისეთ საკითხებში, როგორიცაა ლიდერობა, გუნდური მუშაობა, გადაწყვეტილების მიღება და კომუნიკაცია, მათ შორის აუცილებელია გადამზადების კურსები. სააგენტოს განცხადებით "ისინი არ ფლობენ იმ მონაცემებს, რომლებიც [ფილდერის] მტკიცებებს გაამყარებს".

"ეს სისულელეა. ისინი სულელები არიან" — უთხრა ფილდერმა CNN-ს, როდესაც მათ F.A.A.-ს (The Federal Aviation Administration) განცხადება გააცნეს.

კომიკოსი შეერთებულ შტატებში ყურადღების ქვეშ მოექცა მას შემდეგ, რაც 2013 წელს მისი უცნაური სერიალი "ნათანი შენთვის" (Nathan for You) გამოვიდა, რომელშიც იგი უჩვეულო გამოსავალს სთავაზობდა გაჭირვებაში მყოფ მცირე ბიზნესებს. მაგალითად, ზოოპარკის მხარდასაჭერად მან შექმნა სასაცილო ვიდეო, რომელშიც ღორი გადაარჩენს თხას. ეს ვიდეო ვირუსულად გავრცელდა. The Rehearsal-ის პირველ სეზონში მან ასევე გამოიკვლია პაემნებისა და მშობლობის საკითხები.

მიუხედავად იმისა, რომ სეზონის თემა მძიმეა, იუმორი კვლავ არის შოუს მთავარი კომპონენტი, რომელიც ფილდერის უემოციო და ერთფეროვან სახეს უხერხული ინტერაქციებისა და საერთო მხიარულობის გასაზრდელად იყენებს. ტენესის შტატის წარმომადგენელთან, ავიაციის ქვეკომიტეტის დემოკრატ წევრთან, სტივ კოენთან უგრძესი საუბრის შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ მას გასაგებად განუცხადეს — შეხვედრის დრო ამოიწურა — ფილდერი ადგილზე დარჩა. ამ უხერხულ სიჩუმეს კომიკური სიმძლავრე ჰქონდა.

"არ ვიცი რა ვიფიქრო ნათან ფილდერზე" განაცხადა კოენმა, სანამ უარყოფდა კომიკოსის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ ავიაკატასტროფებს პირადი დაპირისპირებები იწვევს. "ვფიქრობდი, რომ პილოტები კამათობდნენ ან საერთოდ არ საუბრობდნენ, მასთან ლაპარაკის შემდეგ მოვიძიე, მაგრამ მსგავსი საკითხის შესახებ ჩანაწერი არ არსებობს".

ჯული ბოტმენი, Flying magazine-ის ყოფილი მთავარი რედაქტორი და ფრენის გამოცდილი ინსტრუქტორი ამბობს, რომ ფილდერს აქვს ზოგიერთი სარწმუნო მიგნება, თუმცა არ გვაჩვენებს მთლიან სურათს. ლიდერობის კურსები და ინსცენირებული წვრთნები ჩვეული პრაქტიკაა შეერთებული შტატების პილოტებისთვის, რომლებიც წოდების ამაღლებასთან ერთად გადიან შესაბამის — როგორც თვითონ უწოდებს —"charm school"-ს.

"შიშის განცდა, რაც ვფიქრობ, რომ არსებობს, არ მიმაჩნია უპირველეს პრობლემად. ვფიქრობ, ჩვენ გაცილებით დიდი პრობლემა გვაქვს არასწორი კომუნიკაციის თვალსაზრისით, პილოტი იქნება ეს თუ კონტროლიორი".

ავიაციის უსაფრთხოების კონსულტანტი და ყოფილი პილოტი, როზ საგუნი ამბობს, რომ კომუნიკაცია მფრინავებს შორის, ისევე როგორც ეკიპაჟის წევრებს შორის მიწასა თუ ცაში, უსაფრთხოების თვალსაზრისით პრობლემური საკითხი იყო ჯერ კიდევ 1970-იანი წლებიდანვე, როდესაც მან საავიაციო სამსახური დაიწყო.

"ძველად კაპიტანი იყო მეფე და მას არავინ უპირისპირდებოდა, მაშინაც კი, თუ თვლი, რომ რაღაცას არასწორად აკეთებდა — პროტოკოლის მიხედვით, ხმის ამოღება გეკრძალებოდა" — თქვა საგუნმა, ამერიკული ავიახაზების ვეტერანმა, რომელსაც საერთაშორისოდ უფრენია ბოინგ 747-ითა და 777-ით.

საგუნის თქმით, უამრავი წვრთნა ტარდებოდა, მათ შორის კაბინაში ეკიპაჟის ინტერაქციის ნამდვილი ვიდეო-კადრების ანალიზი. მაგრამ კამერის წინ პილოტიც და თანაშემწეებიც დაძაბულები იყვნენ. "გარკვეული ხნის შემდეგ ეს პრაქტიკა გააუქმეს" — თქვა მან.

ჯერ უცნობია რა ხანგრძლივი გავლენა ექნება The Rehearsal-ის ბოლო სეზონს საავიაციო წრეებზე. "ხალხი საუბრობს, რამდენად საინტერესოა შოუ და რა საკითხები წამოსწია წინ" — თქვა საგუნმა. "ექნება მას პირდაპირი გავლენა? არ ვიცით. რასაც იგი დანამდვილებით აკეთებს, არის ის, რომ შოუ ყურადღების ცენტრში აქცევს პრობლემებს, ცვლილების მისაღწევად კი სწორედ ეს უნდა გააკეთო".

The Rehearsal-ის მეორე სეზონმა კრიტიკოსების მაღალი შეფასებები დაიმსახურა: Rotten Tomatoes-ზე 97%-იანი რეიტინგით და Metacritic-ზე — 86 ქულით. მიმომხილველები შოუს უწოდებენ გაბედულ, უჩვეულოდ შემაშფოთებელ და ძლიერ ნამუშევარს, რომელიც ამჯერად ავიაციის უსაფრთხოებას ეხება. The Guardian-ის მიხედვით "ქაოტური და ფენომენალურად უხერხული" მეორე სეზონი აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე თამამი სატელევიზიო პროექტი, რომელიც რეალობის, იუმორისა და სოციალური კრიტიკის ზღვარზე მოძრაობს.

ნახეთ სერიალის მეორე სეზონის თრეილერი: